تفاوت سیم و کابل افشان و مفتولی

تفاوت سیم و کابل افشان و مفتولی

شناخت هادی‌های مسی در سیم‌کشی برق، دو نوع هادی مسی رایج است: مفتولی و افشان ( stranded ). هر دو از مسی ساخته شده‌اند اما ساختار و ویژگی‌های متفاوتی دارند. انتخاب اشتباه نوع سیم باعث خطرات جدی می‌شود. بیایید تفاوت‌های این دو را به صورت کاربردی بررسی کنیم تا بدانیم هر کجا از کدام استفاده کنیم.

سیم مفتولی: یک تکه ماس سیم مفتولی از یک تکه فلز مس درست تشکیل شده است. این سیم معمولاً قطر بیشتری دارد (مثلاً بالای 6 میلی‌متر). مقاومت اهمی این سیم کم است. به دلیل سطح تماس کمتر، سیم مفتولی در برابر جریان‌های متناوب (AC) پدیده پوستی (Skin Effect) کمتری دارد. این یعنی جریان بهتر عبور می‌کند. اما این سیم خشک و خشک است و انعطاف‌پذیری ندارد. اگر آن را خم کنید، ممکن است بشکند.

کابل افشان: انعطاف‌پذیر و سبک کابل افشان (یا رشته‌ای) از تعداد زیادی سیم‌های نازک مسی تشکیل شده است. این سیم‌های ریز به هم تابیده شده‌اند. این ساختار باعث می‌شود کابل بسیار انعطاف‌پذیر باشد. این کابل به راحتی خم می‌شود و دوباره به حالت اول برمی‌گردد. سطح مقطع این کابل‌ها معمولاً کوچک‌تر است (مثلاً زیر 2.5 یا 4 میلی‌متر). رشته‌ها باعث افزایش سطح تماس می‌شوند.

کاربرد سیم مفتولی

• سیستم‌های زمین (Earth): سیم مفتولی بهترین هادی برای زمین کردن است. چون مقاومت کم و سطح مقطع خوبی دارد.
• سیستم‌های خروجی اصلی: در تابلو برق برای اتصال کلیدها به شینه‌ها از سیم مفتولی استفاده می‌شود.
• محیط‌های ساکن: اگر سیم حرکت نمی‌کند و مسیر مستقیم است، مفتولی ارزان‌تر و بهتر است.
• اتصالات ترمینال: برای ترمینال‌هایی که فشار مکانیکی زیادی دارند، مفتولی بهتر است چون کمتر له می‌شود.

کاربرد کابل افشان

• اتصالات متحرک: برای اتصال موتورها، درب‌ها و جاهایی که سیم حرکت می‌کند، حتماً باید از افشان استفاده شود. مفتولی در اثر حرکت خسته می‌شود و می‌شکند.
• سیم‌کشی ساختمان: در کناف‌ها و سیم‌کشی داخل دیوار، رد کردن سیم مفتولی بسیار سخت است. سیم افشان به راحتی از لوله‌ها عبور می‌کند.
• فیوزها: در فیوزهای شیشه‌ای و کارتریجی حتماً باید سیم افشان استفاده شود تا گیر نکند.

تفاوت در مقاومت اهمی برای یک سطح مقطع یکسان، سیم مفتولی مقاومت کمتری دارد. چون سطح تماس در سیم مفتولی کمتر است، جریان با اصطکاک کمتری عبور می‌کند. در کابل افشان، بین رشته‌ها هوا وجود دارد که کمی مقاومت را افزایش می‌دهد. البته این تفاوت در سیم‌کشی‌های معمولی چندان حساس نیست. اما در جریان‌های خیلی بالا، مفتولی عملکرد بهتری دارد.

تفاوت در اتصال به ترمینال سیم مفتولی بهتر با پیچ‌های فشاری در تماس است. اما سیم افشان نیاز به فین‌گیر (Ferrule) دارد. اگر سیم افشان را مستقیماً زیر پیچ بزنید، رشته‌ها پراکنده می‌شوند و اتصال سست می‌شود. این سستی باعث گرم شدن و آتش‌سوزی می‌شود. همیشه سر کابل‌های افشان را با فین‌گیر مس کنید. استفاده از کابل افشان بدون فین‌گیر در تابلوهای صنعتی خطرناک است.