تجهیزات اندازهگیری دما در صنعت
اهمیت حیاتی کنترل حرارت دما یکی از مهمترین متغیرهای فرآیند صنعتی است. در بسیاری از صنایع، کنترل دقیق دما شرط اولیه تولید است. تجهیزات اندازهگیری دما متنوعی برای کاربردهای مختلف وجود دارند. انتخاب ابزار اشتباه میتواند خسارات جانی و مالی به بار آورد. در این متن، انواع تجهیزات دماسنجی صنعتی و کاربردهای آنها را بررسی میکنیم.
ترموکوپل: سنسور پرکاربرد ترموکوپل سادهترین و ارزانترین سنسور دماست. این سنسور از دو سیم فلزی جفت شده ساخته میشود. مزیت آن رنج دمایی بسیار بالا (تا 2500 درجه سانتیگراد) است. این ویژگی آن را برای کورههای ذوب فلز و پخت شیشه ایدهآل کرده است. ترموکوپها بسیار مقاوم هستند و در برابر لرزش خراب نمیشوند. اما دقت آنها نسبت به RTD کمتر است. برای کاربردهای معمولی و دماهای خیلی بالا، ترموکوپل انتخاب اول است.
RTD: دقت و استاندارد سنسورهای RTD (مخصوصاً Pt100) برای کاربردهای دقیق طراحی شدهاند. این سنسورها خطیترین پاسخ را به تغییر دما دارند. دقت آنها در رنج پایین و متوسط بسیار بالاست. از RTD در آزمایشگاهها، صنایع دارویی و غذایی استفاده میشود. جایی که یک درجه تفاوت، کیفیت کل محصول را عوض میکند. RTDها حساستر از ترموکوپل هستند و نیاز به مراقبت بیشتری دارند. قیمت آنها کمی بالاتر است اما دقت را تضمین میکنند.
ترمیستورها: سنسورهای کوچک و سریع
ترمیستورها مقاومتهای نیمهرسانا هستند که تغییر دمای زیادی دارند. آنها کوچک هستند و زمان پاسخ بسیار سریعی دارند. برای اندازهگیری دمای تجهیزات الکترونیک یا نقاط داغ مناسباند. اما رنج دمایی محدودی دارند. ترمیستورها برای کنترل دقیق دمای کوچکترین اجسام استفاده میشوند.
ترمیستر یا ترموویل صنعتی (Bi-Metal) این سنسورها کاملاً مکانیکی هستند و نیاز به برق ندارند. دو نوار فلزی با ضریب انبساط مختلف به هم جوش شدهاند. با تغییر دما، این نوارها خم میشوند و یک سوئیچ را قطع یا وصل میکنند. پرکاربردترین کاربرد آن، ترموستات گاز یا شوفاژ است. در صنعت، برای کنترل ساده روشن و خاموش شدن هیترها استفاده میشوند. ارزان و ساده هستند اما دقت پایینی دارند و تاریخچهاندازی نمیکنند.
پایینآور دما (Thermowell) اغلب سنسورهای دما را داخل یک غلاف فلزی (Thermowell) قرار میدهند. این غلاف سنسور را در برابر فشار بالا، خوردگی و ضربه محافظت میکند. همچنین، امکان تعویض سنسور بدون تخلیه مخزن را فراهم میکند. متریال ترموول باید با سیال سازگار باشد (مثلاً استیل 316 برای اسیدها). وجود ترموول زمان پاسخ سنسور را کمی افزایش میدهد اما دوام آن را چند برابر میکند. برای لولههای فشار بالا، استفاده از ترموول الزامی است.
پنوماتیک
هیدرولیک
سنسور
اتوماسیون صنعتی
ابزار دقیق
نظرات کاربران